3 listopada 1915 roku w wiedeńskim Ministerstwie Wojny utworzony został Wydział Grobów Wojennych (niem. Kriegsgraber Abteilung), posiadający szerokie uprawnienia. Równocześnie powołano jego terenowe odpowiedniki, powiązane z dowództwami korpusów armii. Zadaniem Wydziału i jego terenowych filii było ewidencjonowanie poległych, ekshumowanie i komasowanie zwłok na wybranych miejscach, a także projektowanie, budowa i dekoracja cmentarzy wojennych. Zadania te realizowano wszędzie tam, gdzie walczyły armie austriackie: w Serbii, Dolomitach Włoskich, Karpatach Wschodnich, nad Piawą, na Wołyniu oraz oczywiście na terenie całej prawie Galicji. Okazuje się że jedynie w Galicji Zachodniej, w Oddziale Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie dzięki sprawności organizacyjnej dowódców: Rudolfa Brocha i Hansa Hauptmanna, udało się sprawę doprowadzić prawie do końca (cyt. wikipedia).
Prace nad budową cmentarzy wojennych prowadzone były w 11 okręgach cmentarnych, w sumie zbudowano 400 cmentarzy.
Niepołomice znalazły się w okręgu IX - Bochnia - na terenie tego okręgu w latach 1915-1918 powstało 46 cmentarzy.
>>> więcej informacji o podziale na okręgi cmentarne
Mapa schematyczna okręgu IX
pobrana ze strony http://www.cmentarze.cymelia.net/
Budową kierował tu wiedeński architekt por. Franz Stark. Tutejsze cmentarze zawierają charakterystyczne dla projektów Starka elementy: reprezentacyjne wejście z bramą lub furtką często flankowaną słupami lub pylonami, element centralny w postaci dużego drewnianego lub kamiennego krzyża, czasem nawet bogate w wystroju kaplice lub stylizowane sarkofagi, dostosowane do kształtu terenu drewniane lub kamienne ogrodzenie, centralna aleja. Na grobach postawiono krzyże, na ogół żeliwne, żelazne, rzadziej betonowe lub stele z żeliwnymi tablicami inskrypcyjnymi. Kształt krzyży lub steli dostosowano do wyznania poległych żołnierzy.
(cyt. http://www.bochenskie.republika.pl/cmentarze1914r.html)
Elementy charakterystyczne cmentarzy:
- element centralny, reprezentowany od najprostszych form drewnianych lub żeliwnych krzyży po ołtarze, wieże i kaplice,
- ogrodzenie występuje w różnych formach, kamienne mury, żelazne i drewniane sztachety, żywopłoty, często w linię ogrodzenia wbudowywano pomnik, krzyż centralny bądź tzw. ścianę pomnikową,
- wejście, od skromnej furtki, czy przerwy w ogrodzeniu po okazałe bramy,
- groby były głównym wyznacznikiem kompozycji przestrzennej, uwzględniano przynależność do jednej z trzech armii walczących, które grupowano do oddzielnych kwater,
- krzyże nagrobne występują w licznych formach i odmianach, krzyże przedstawiają przynależność do armii.
Krzyże „niemieckie” ozdobione są wieńcem z liści dębu,
Krzyże „austriackie” ozdobione są wieńcem laurowym,
Krzyże „rosyjskie” ozdobione są wieńcem lipowym, duże krzyże są dwuramienne.
>>> więcej informacji o krzyżach nagrobnych
(cyt. http://www.pogorza.pl/cmentarze-z-i-wojny-swiatowej-w-galicji-zachodniej.htm)
Moim celem jest odwiedzenie, najlepiej na rowerze, jak największej liczby cmentarzy znajdujących się w okręgu IX. Efekty moich wędrówek
umieszczam na tej stronie - zapraszam do zapoznania się z jej treścią.
W dniu 15 sierpnia 2009 roku odwiedziłem 5 ostatnich cmentarzy okręgu IX na których wcześniej nie byłem - na mojej stronie
znajdują się więc informacje o wszystkich 46 cmentarzach okręgu IX Bochnia !!!
Nowość - Szlak zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych w gminie Niepołomice !!!
