TydzieĂą temu zamieÂściÂłem na mojej stronie artykuÂł na temat krzyÂży projektu Szczepkowskiego na cmentarzu ÂŚw. Rozalii w Bochni. Tego samego dnia skontaktowaÂłem siĂŞ z Panem RadosÂławem OlesiĂąski (mieszkajacym w Bochni czÂłonkiem Stowarzyszenia Crux Galiciae), ktĂłry przedstawiÂł mi swojÂą teorie na temat krzyÂży oraz kwatery znajdujÂącej siĂŞ w obrĂŞbie cmentarza ÂŚw. Rozalii, ktĂłra byĂŚ moÂże pochodzi z okresu I wojny.

Na temat krzy¿y Szczepkowskiego i Mayra na grobach ¿o³nierzy z II wojny i grobach cywilnych Pan Olesiùski ma nastêpuj¹ca teorie: "Co do pochodzenia krzy¿y na kwaterze, to wiem ¿e przy dworcu kolejowym w Bochni by³ magazyn IX Kriegsgraberabteilung i stamt¹d zapewne pochodz¹ krzy¿e projektu Mayra (co s¹ na tej kwaterze), jak i krzy¿e Szczepkowskiego w innych czêœciach cmentarza. Po rozpadzie monarchii, czêœÌ skradzionych krzy¿y wykorzystano prywatnie, a to co zd¹¿y³o zabezpieczyÌ wojsko wykorzystano na kwaterze."

WyglÂąda na to Âże na cmentarzu ÂŚw. Rozalii ciekawszÂą zagadkĂŞ o krzyÂży Szczepkowskiego stanowi tajemnicza, ogrodzona kwatera. W poprzednim artykule przytaczaÂłem juÂż notatkĂŞ Szkieletka na forum www.eksploratorzy.com.pl:

Na cmentarzu komunalnym œw. Rozalii w Bochni, po³o¿onym przy ulicy Windakiewicza, znajduje siê kwatera wojenna z okresu I Wojny Œwiatowej i walk o niepodleg³oœÌ Bochni.

Stanowi j¹ niewielki, pozbawiony mogi³ ziemnych i poroœniêty ozdobnymi krzewami obszar, odgrodzony od reszty cmentarza niskim metalowym p³otem. G³ównym elementem za³o¿enia jest betonowy obelisk z umieszczonym na frontowej œcianie krzy¿em ³aciùskim. Skromny ten pomnik, wzniesiony w latach 20-tych XX wieku, pozbawiony jest inskrypcji.
W obrĂŞbie kwatery znajduje siĂŞ takÂże murowany grobowiec, przykryty pÂłytÂą z wizerunkiem ÂłaciĂąskiego krzyÂża. Zaopatrzono go w skromnÂą tabliczkĂŞ z napisem:

„TU SPOCZYWA MIKOÂŁAJ MRÓZ PODPOR. W.P. † 14/6 1919. CZE¦Æ JEGO PAMIÊCI”.

Pod postem cytat:

WedÂług informacji przesÂłanych przez UrzÂąd Miasta Bochnia oprĂłcz podporucznika MikoÂłaja Mroza w obrĂŞbie kwatery pochowani sÂą ÂżoÂłnierze z I wojny Âświatowej.

ÂŹrĂłdÂło: http://www.malopolska.uw.gov.pl

Zdaniem Pana OlesiĂąskiego sprawa z opisanÂą wyÂżej kwaterÂą ma siĂŞ trochĂŞ inaczej:

"Kwater¹ t¹ interesowa³em siê od dawna, mam sporo przypuszczeù i prawie zero dowodów. O t¹ kwaterê na Rozalii pyta³em sporo osób w Bochni i nie tylko. Od P. Flaszy i P. Kêsek z muzeum pocz¹wszy. Niestety w ¿adnych bochnaliach nie ma wzmianki o tej kwaterze. Na 90% nie jest to kwatera pierwszowojenna. Na pomniku jest jedna tablica memoratywna ku czci porucznika Mroza i pochodzi ona z 1919 roku. Bêd¹c jeszcze w podstawówce sprz¹ta³em t¹ kwaterê i pamiêtam, ¿e by³y tam tabliczki imienne i byli tam ¿o³nierze, ale nie pamiêtam ¿adnych szczegó³ów.

Osobiœcie uwa¿am, ¿e nasze nowopowsta³e paùstwo nie chcia³o chowaÌ swych poleg³ych z Austriakami i ówczesnymi wrogami Ukraiùcami czy Rosjanami razem, tak wiêc moim zdaniem le¿¹ tam polegli w wojnie z Ukraiùcami i Rosj¹ Radzieck¹ (prawdopodobnie zmarli ranni ze szpitala w Bochni).

Ja osobiÂście wraz z kolegami z Crux Galiciae nie identyfikujemy tej kwatery jako pierwszowojennej."

Wszystkie te informacje, skÂłoniÂły mnie do ponownych odwiedzin na cmentarzu ÂŚw. Rozalii, Âśnieg dalej leÂży, mrĂłz duÂży, ale i sÂłoĂące piĂŞknie dzisiaj ÂświeciÂło, wiĂŞc zdjĂŞcia wyszÂły caÂłkiem nieÂźle. Na poczÂątek wypatrzyÂłem jeszcze jeden grĂłb z krzyÂżem Szczepkowskiego, na krzyÂżu nowa tabliczka z trzema nazwiskami: Por. Alojzy SzczĂŞÂśny OrÂłowski, Por. Wincenty Osuch lat 24, Por. Marian Rajski. JakoÂś wczeÂśniej tego grobu nie widziaÂłem a dziÂś rzuciÂł mi siĂŞ od razu w oczy.

Id¹Ì dalej przeszed³em ko³o kwatery poœwiêconej ¿o³nierzom wrzeœnia 1939 roku i dotar³em do ogrodzonej osobnym metalowym p³otkiem - prostok¹tnej kwatery (nie)pierwszowojennej.

Zaraz za bramkÂą po lewej i prawej Âścianie ogrodzenia znajdziemy dwa mocno zniszczone krzyÂże projektu Mayra (bez tabliczek). Na wprost bramki po przeciwnej stronie kwatery znajduje siĂŞ obelisk z pÂłaskorzeÂźbÂą krzyÂża - nie ma na nim Âżadnych napisĂłw. Po lewej stronie pomnika znajduje siĂŞ grĂłb betonowy z krzyÂżem z rurek metalowych i tabliczkÂą z nazwiskiem Podpor. MikoÂłaja Mroza. KwaterĂŞ w wydaniu zimowym moÂżna obejrzeĂŚ na poniÂższych zdjĂŞciach.

 

Ostatnie zdjêcie w galerii przedstawia koœció³ kazimierzowski w £apczycy.

>>> cofnij