Cmentarz wojenny w Lesku z okresu I wojny Âświatowej 1914-1915
(Soldatenfriedhof Lesko. Der ehem. osterr-ung. k.u.k. armee.
Cmentarz wojenny w Lesku zostaÂł poÂświĂŞcony w dniu 30 kwietnia 1916 roku przez ksiĂŞÂży rzymskokatolickich: Teofila DzierÂżyĂąskiego i Karola Perenca oraz greckokatolickich: WÂłodzimierza Gmytrasiewicza i Jana Bireckiego.
UroczystoœÌ oddania ostatniego ho³du poleg³ym ¿o³nierzom odby³a siê w patriotyczno - religijnej oprawie. W poœwiêceniu cmentarza uczestniczyli starosta Kazimierz Pohorecki, burmistrz Aleksander Œli¿yùski, naczelnik s¹du Kazimierz Oborski i C.K. komendant ¿andarmerii Filip Vortub a tak¿e licznie zgromadzeni mieszkaùcy Leska.
Na leskim cmentarzu w zbiorowych mogiÂłach spoczywa okoÂło 600 ÂżoÂłnierzy armii austro-wĂŞgierskiej, rosyjskiej i niemieckiej polegÂłych w bitwach I wojny Âświatowej oraz zmarÂłych od chorĂłb i ran w polowych szpitalach w okolicach Leska.
BudowĂŞ cmentarza prowadziÂł OddziaÂł Grobownictwa Wojennego Komando Nr.4 (K.u.K. Bezirkhauptmannschaft - Kommando) stacjonujÂący w Rymanowie. NadzĂłr nad budowÂą ze strony wÂładz miasta Leska sprawowaÂł C.K. Komendant ÂŻandarmierii Filip Vortub.
Przy pochówku nie stosowano podzia³u poleg³ych ze wzglêdu na przynale¿noœÌ do poszczególnych armii. Pochowano wszystkich po ¿o³niersku, w zbiorowych mogi³ach. Ten element etosu rycerskiego pojawi³ sie po raz ostatni na cmentarzu.
"...za ¿ycia sk³óceni, œmierci¹ pogodzeni, razem z³o¿yli tu koœci..."
Wszystkie uczestniczÂące w walkach I wojny Âświatowej armie byÂły wielonarodowoÂściowe. Bez swojej wolnej woli sÂłuÂżyli w nich takÂże Polacy. Na leskim cmentarzy spoczywajÂą wyznawcy koÂścioÂła rzymskokatolickiego, ewangelickiego, cerkwi prawosÂławnej i greckokatolickiej oraz muzuÂłmanie.
SpoczywajÂący na leskim cmentarzu WĂŞgrzy, to ÂżoÂłnierze z zaÂłogi Twierdzy PrzemyÂśl, ktĂłrzy w drodze do swojej ojczyzny zmarli od chorĂłb i ran w transporcie sanitarnym na stacji Lesko - ÂŁukawica. W zimie 1914-15 uszkodzony zostaÂł przez oddziaÂł armii carskiej tunel kolejowy w ÂŁupkowie, co zablokowaÂło na kilka tygodni transporty do Wiednia i do Budapesztu.
Andrzej Piotrowicz "Cmentarz ¿o³nierski w Lesku"
Do kogo naleÂży ta ziemia
Ten teren cmentarny i krzyÂże,
To miejsce wieczystych pojednaĂą
WrogĂłw - po wzlocie dusz wyÂżej?
Kto leÂży pod tymi sÂłupkami
CiĂŞtymi przez cieÂślĂŞ na skos?
Blaszanych krzyÂżykĂłw znakami
PieczĂŞcie naÂłoÂżyÂł im los.
Dzieli³y sztandary ich ró¿ne,
A ³¹czy³ m³odzieùczych lat kwiat,
Marzenia daremne i pró¿ne:
PowrĂłciĂŚ szczĂŞÂśliwie do chat.
Na rozkaz za sprawĂŞ polegli,
CzyjÂś pocisk lub bagnet ich zmiĂłtÂł,
Gdy z krzykiem do szturmu pobiegli,
Lub cichy wszczynali odwrĂłt.
A wcale nie znali tej sprawy,
Dla ktĂłrej przyszÂło daĂŚ Âżycie,
I bujne bieszczadzkie murawy,
krwiÂą tak uÂżyÂźniĂŚ obficie.
Przechodniu skÂłoĂą gÂłowĂŞ i przystaĂą,
na piersi uczyĂą znak krzyÂża,
bo Polu PodwĂłjnych ZmartwychwstaĂą,
Brak mod³ów grzesznie ubli¿a.
Nie baczmy wiĂŞc - Niemcy, Austriacy,
WĂŞgrzy, Rosjanie, Serbowie,
W mogiÂłach sÂą wszyscy jednacy:
Szlachetni Bohaterowie.
Wesprzyjmy ich szeptem modlitwy,
wstawmy siĂŞ za nimi do Pana,
Ostatnie o dusze ich bitwy,
Nie zwieĂączy Jego wygrana.
Napis na bramie:
"...MORS SOLA VICTRIS, GLORIA VICTIS..."
("...PoniewaÂż tylko ÂśmierĂŚ jest zwyciĂŞzcÂą, przeto chwaÂła zwyciĂŞÂżonym...")
Napis na kopczyku:
"...OPUS BELLI MUNDI MCMXIV - MCMXV..."
("...DzieÂło wojny Âświatowej 1914 - 1915...")Â
†††
Tekst pochodzi z materia³ów informacyjnych umieszczonych na cmentarzu.
